روانشناسي و آموزش و پرورش كودكان استثنايي
بنابراين در جهان كنوني هر فردي بسته به تجربيات و شخصيت خود ميتواند كم و بيش اضطراب را تجربه نمايد ،خلوت و تنهايي،جمعيت و ديگران ،خانه و محيط تحصيل ،مكانها و محيط اشتغال از جمله عوامل ايجاد اضطراب مي توانند باشند.
اضطراب طبيعي از اضطراب غير معمول و بيمار گونه است .اضطراب يك هيجان معمول بوده و واكنشي در مقابل تغييرات زندگي است اشكال خفيف اضطراب حتي ميتواند زمينه ساز ايجاد سازش بوده و خاصيت انطباقي هم داشته باشد .اما اضطراب در شكلهاي جدي آن مشكل آفرين است در چنين وضعيتي ارزيابي كامل عصبي- رواني بيمار طرح و برنامه خاصي براي درمان وي ضرورت مي يابد.
ريشه تاريخي
تفكر درباره منشاء ومعني اضطراب ، سده هاي پياپي مورد توجه الهيون و فلسفه بوده است .
اغلب گفته ميشود فرويد نخستين بررسي روان شناسي اضطراب را انجام داده است.از نظر فرويد اضطراب داراي سه بخش است :
1. خصلت نا مطبوع
2. پديده تخليه يا بيرون ريز
3. ادراكي از اين دو حالت
به نظر او اضطراب نوعي احساس نگراني است كه انسان را براي مقابله با يك حادثه يا خطر تجهيز مينمايد .وي اضطراب را در سه نوع خلاصه ميكند:
الف) اضطراب عيني
واكنشي است عاطفي كه فرد در برخورد با خطر وجود يك پديده يا حادثه واقعي از خود نشان ميدهد مانند مشاهده مار در اتاق يا ترس از تاريكي . فرويد اين نوع ترس را عادي و تا حدودي آن را ضروري ميداند.
ب) اضطراب نوروتيك
نگراني و ترس انسان از اينكه مبادا تمايلات يا كنشهاي نهاد به ضمير اگاه رسوخ نمايد.
ج) اضطراب اخلاقي
كه در واقع اضطراب اجتماعي ميباشد و آن عبارت است از نگراني نسبت به تنبيه خود بوسيله فراخود . اين حالت غالبا هنگامي اتفاق ميافتد كه فرد به دليل كار يا عمل اشتباه يا فكري باطل كه مورد قبول جامعه يا خانواده نبوده است ،خود را سرزنش مينايد.
دكتر گنجي مينويسد كه اضطراب در اثر احساس يك خطر دايمي و نا مشخص بوجود ميايد و فرد مضطرب طعمه اضطراب خود است و ذهن او صحنه هايي را توليد ميكند كه عينيت ندارد .او ميگويد : مثل اينكه چيزي در گلويم گير كرده است و تمام روز اذيتم ميكند .وقتي فردي وارداتاق كارم ميشودخيال ميكنم كه خبر ناگواري را برايم آورده است . كمترين دردي را كه احساس ميكنم به دنبال پزشك ميروم هر روز پيش يكي از آنها ميروم آنها به من مي خندند و من هم به خوبي ميدانم كه اين كار واقعا خنده دار است . اينها همه صحنه هايي است كه انسان در اضطراب شديد از خود نشان مي دهد . اضطراب علاوه بر آثار سويي كه بر رفتار فرد ميگذارد ،بر روي عملكرد فرد نيز اثر منفي دارد .
هنوز درباره منشاء اضطراب ابهاماتي وجود دارد كه انواع اضطراب را بر اساس منشاء آنها ميتوان تشخيص داد .مثلا اضطراب جدايي،اضطراب اجتماعي،اضطراب غريزي،اضطراب مدرسه و... در اين مجموعه به گونه اي ويژه از اضطراب، به نام اضطراب امتحان اشاره شده است كه اين اضطراب در مراكز آموزشي يا موقعيتهاي مربوط به مدارس بر انگيخته ميشود .اضطراب امتحان را ميتوان يك واكنش منفي هيجاني دانست كه در پاسخ به دو منبع تنش زاي مدرسه يعني امتحانات و موقعيتهاي رقابتي بروز ميكند.
تجربه نشان داده است كه عوارض اضطراب و فشار روحي حاصله از امتحان در عده زيادي از امتحان دهندگان تظاهر ميكند .همه افرادي كه با امتحان سر و كار دارند و در نوعي از امتحانات شركت ميكنند كم يا زياد طعم و مزه نگراني ،فشار روحي و وحشت ناشي از امتحان را چشيده اند
وقتي كه فرد در خصوص كارايي و توانايي ذهني خود در موقعيت امتحان دچار نگراني و اظطراب گردد به نحوي كه موجب كاهش و افت عملكرد واقعي وي شودميتوان گفت كه او دچار اضطراب امتحان است .دانش آموز داراي اضطراب امتحان ،فردي است كه به خوبي مواد و موضوعات درسي را و دوره را فرا گرفته ،اما به دليل اضطراب قادر به بيان دانسته هاي خويش در امتحان نيست .
بر اساس براورد پژوهشگران ، سالانه حدود ده ميليون دانش آموز اضطرب امتحان را تجربه ميكنند و براي 25 درصد اين عده اضطراب فلج كننده است و با افزايش سن ميزان آن افزايش مي يابد .
امروز ميتوان ادعا كرد كه اضطراب يار ديرينه آموزش و پرورش بوده است و هر دانش آموزي در مدرسه ممكن است در بعضي از مواقع احساس اضطراب كند اما اين اضطراب گاهي اوقات به حدي زياد ميشود كه عملكرد يادگيري به ويژه موفقيت در آزمونها را مانع ميگردد. باشد كه اين تحقيق موردا ستفاده علاقه مندان و همكاران قرار گيرد .
تعريف اضطراب
يافتن تعريفي براي اضطراب مانند بسياري از حالات عاطفي كار مشكلي است و متخصصان هر يك تعريف خاصي را ارائه نموده اند .شايد بتوان گفت كه بيشترين تحقيقات انجام شده در باره اضطراب توسط روانشناسان انجام گرفته است و انان از بين حالات عاطفي انسان ،بيش از هر حالت ديگري به مطالعه اضطراب پرداخته اند.
پروفسور" راس" دليل دشوار بودن توصيف حالات عاطفي را اين گونه بيان ميكند: معمولا شيوه يادگيري لغات در دوران كودكي يك تجربه دروني و كاملا اتفاقي است .از اين طريق فرد برا ي رويدادها بر چسبهاي مناسبي را پيدا ميكند به اين ترتيب گنجينه اي از لغات گو ناگون براي بيان احساساتش فراهم ميكند .
لذا تعجبي ندارد كه افراد براي بروز عكس العملهاي خود در موقعيتهاي يكسان ، اصطلاحات مختلفي را به كار ميبرد . همين امر تعريف هيجانات را به شكلي كه مورد قبول همه صاحب نظران باشد مشكل تر ميسازد .
اضطراب شايعترين بيماري يا حالات رواني است كه هر فردي گاهگاه در زندگي خود ،آن را تجربه مي كند .اضطراب احساس نا خوشايند و ناراحت كننده اي است كه با نشانه هاي جسمي، حالي از بيش فعالي دستگاه عصبي خود مختار همراه باشد.
اكثر روانشناسان اضطراب و ترس را با اندكي تفاوت از ترس متمايز ميكنند .از ديدگاه آنها هر چند اضطراب و ترس شامل نشانه هاي بدني مشابه هستند ولي بر خلاف ترس ،اضطراب پاسخي در مقابل خطر نا آشكار و مبهم است به عبارت ديگر اضطراب احساس نا خوشايند بيمناكي و ترس ناراحت كننده اي از پيش بيني خطري است كه منشاء آن مشخص نيست .
پيامدهاي اضطراب
پوفسور" راس" در كتاب خود تحت عنوان روانشناسي شخصيت نحوه تاثير اضطراب بر عملكرد فرد را مورد سوال قرار ميدهد و اظهار ميدارد كه تاثير اضطراب بستگي به شدت اضطرابي دارد كه فرد تجربه ميكند .در اشكال خفيف ، اضطراب ممكن است خاصيت انطباقي داشته باشد . بطور مثال ، اضطراب خفيف براي يك دانش آموز چه بسا موجب آمادگي او براي امتحان شود .معهذا در شكلهاي شديد ، اضطراب ممكن است سبب شود كه همان دانش آموز تمركز حواس حافظه و حتي صداي خود را از دست دهد . بنابراين به نظر ميرسد كه سطوحي از اضطراب موجب عملكرد مناسب فرد ميشود .به گفته" راس"، اضطراب از اين نظر به صورت يك انگيزش عمل ميكند يعني براي بروز يك عملكرد ،وجود چنين انگيزشي ضرورت دارد.در حالي كه فقدان آن مانع بروز عملكرد شده و يا اضطراب بيش از اندازه باعث از هم پاشيدگي عملكرد ميشود .
افراد پر اضطراب در شرايطي كه تحت ارزيابي قرار ميگيرند ، احساس يك نوع خطر و تهديد ميكنند و نسبت به اين گونه موقعيتها ،يك سري واكنشهاي عاطفي و هيجاني از خود نشان ميدهند .اين گونه واكنشهاي هيجاني ،به نوبه خود ،باعث بروز يك سري پاسخها در فرد ميشود كه هيچ گونه ارتباطي با تكليف در دست انجام ندارد ،نتيجه اينكه عملكرد فرد كاهش مي يابد .
امتحان و اضطراب
آزمون يك وسيله ارزشيابي است و آن مجموعه اي است از پرسشهايي كه شاگرد بايد به آنهاپاسخ گويد يا فعاليت هايست كه بايد عملا انجام دهد تا معلم بتواند با بررسي آن شاگردانش را دقيقتر بشناسد و در صورت لزوم آنها را ياري دهد .معلم براي عملي كردن اين منظور ممكن است از شاگردانش بخواهد كه معناي يك واژه را تعريف كنند ،يك مساله رياضي را حل كنند ،به پرسشي در مورد يك موضوع درسي پاسخ دهند .اين پرسشها ممكن است به صورت شفاهي يا كتبي انجام گيرد كه اصطلاحا به همه فعاليتها (عملي و غير عملي ) پرسش گفته ميشود . پاسخ پرسشها يادداشت ميشود و با توجه به ضابطه تجزيه و تحليل ميشود سپس به صورت كمي در ميايد و وضع آموزشي شاگرد را با ملاك كمي، رو شن ميگردد .
و از آنجا كه هر امتحان و آزموني هيجان و اضطراب خاص خود را دارد همه هنر انسان در اين است كه با حد اقل اضطراب از عهده انجام بزرگترين امتحانات بر آيد البته بديهي است كه وجود اضطراب به خودي خودامري غير عادي نيست اما آنچه كه ميتواند به عنوان يك عامل آزار دهنده و باز دارنده ،مورد توجه قرار گيرد شدت هيجان زدگي يا اضطراب فوق العاده است كه به هنگام حضور در آزمونهاي مختلف دامنگير بعضي از دانش آموزان ميشود .
زمانيكه دانش آموزان به طور چشمگيري دچار اضطراب شوند چنين اضطرابي ميتواند آثار زيستي و رواني زيانباري را بهمراه داشته باشد .اضطراب شديد بر غدد درون ريز و برون ريز اثر گذاشته با متاثر شدن ذهن انسان زمينه فراموشيهاي زود گذر را فراهم مي آورد به همين دليل دربسياري از موارد ،نتايج حاصل از آزمونها ي انجام شده از دانش آموزاني كه شديدا دچار اضطراب ميشوند قادر به بيان دانسته هاي خود در امتحان نيستند در اين ميان دانش اموزان كمرو و خجالتي در شرايط امتحان بيش از ديگران دچار اضطراب ميشوند .
با توجه به مطالب بالا ميتوان گفت اضطراب دو نوع است :
1. اضطراب بهنجار يا تسهيل كننده ، كه اين نوع اضطرب نه تنها خوب است بلكه كار كرد فرد را در موقعيتهاي مختلف بهبود ميبخشد و باعث ميشود كه فرددر جهت موفقيت و فرار از شكست تلاش كند در نتيجه كار كرد و باز دهي فرد ارتقا مي يابد.
2. اضطرابي شديد يا ناتوان كننده ، اگر اضطراب از حد معيني فراتر رود باعث حواس پرتي ،پريشاني و احساس درماندگي در فرد مي گردد عملكرد او را مختل و موجب بروز اختلافات رفتاري و جسمي مي شود .
انواع اضطراب امتحان
الف ) اضطراب تسهیل کننده یا تسریع کننده: ( به اضطراب کم و یا در حد معقول که موجب تلاش بیشتر برای کسب موفقیت می شود و نتیجه بهتری را عاید فرد می کند، اضطراب تسهیل یا تسریع کننده اطلاق می شود. نشانه ها یا علایم اضطراب تسهیل یا تسریع کننده :
- فرد به خاطر مرور کردن درسهایش دچار هیجان می شود.
– خودش را در اتاقش حبس می کند و مشغول درس خواندن می شود و به کوچکترین مزاحمت اعتراض می کند.
– به شیوه ی خاصی درسهایش را مرور می کند ، مثلاً با صدای بلند درس می خواند در اتاق راه می رود و یا دراز می کشد.
– به درخواستهای اطرافیان توجه نمی کند یا در مقابل خواسته ها با اعتراض می گوید که درس دارد.
– کم غذا یا نسبت به غذایی بی میل می شود. ب ( اضطراب ناتوان کننده) :
اضطراب ناتوان کننده دلهره و تشویش شدیدی است که یا خود فرد دارد و یا اطرافیان آن در فرد تشدید می کنند. اضطراب شدید اثر منفی روی عملکرد فرد می گذارد، زیرا با متأثر و درگیر کردن ذهن ، زمینه ای فراموشیهای زودگذر و خطاهای ادراکی را فراهم می کند. نشانه های اضطراب ناتوان کننده :
– فرد به خاطر مرور درسهایش دچار هیجان بیش از حد می شود.
– دارای دلشوره و دل بهم خوردگی ( احساس پروانه در شکم) است.
– هنگام مرور درسهایش دستپاچه و عجول است.
– از اینکه هر چه می خواند، چیزی نمی فهمد نالان است.
– از گرفتن نمره ی کم ترس و وحشت دارد.
– هنگام درس خواندن، ناخنهایش را می جود، پوست لب را می کند یا با موی سرش بازی می کند.
– بیش اشتهاست و نمی تواند غذا بخورد.
– حالت تهوع دارد.
– گریان است و بهانه گیری های بی دلیل دارد. علتهایی اضطراب امتحان: عوامل زیر باعث اضطراب امتحان در فرد می باشد.
– سختگیریهای بیش از حد
زمانی که والدین با نزدیک شدن زمان امتحان، فشار مضاعفی برای آماده شدن و گرفتن نمره (معمولاً بیست) در مورد فرزند خود به کار می برد و یا پی در پی درباره امتحان به او هشدار می دهند.
– ترس و تهدید
وقتی اطرافیان و مخصوصاً والدین، شرایط ویژه سخت در ایام امتحان برقرار می کنند و فرزند خود را از گرفتن نمره کم یا عدم قبول شدن می ترسانند و تهدید می کنند.
– عدم آمادگی
هنگامی که فرد به علت نداشتن برنامه ریزی درسی و مطالعه صحیح آمادگی لازم را برای امتحان کسب نکرده باشد.
– رقابت زمانی که دانش آموزان در مدرسه یا فرزندان در خانه برای برتری یافتن بر یکدیگر به رقابت بپردازند.
– والدین مضطرب
وجود اضطراب در والدین موجب انتقال آن به فرزند و تشدید اضطراب او می شود (مخصوصاً در ایام امتحان).
– مقایسه کردن هر گاه ناتوانایی های فردی با توانایی های فرد دیگری سنجیده شود و این امر با سرزنش همراه باشد، اعتماد بنفس فرد کم و بر اضطراب او افزوده می شود.
– بیش از حد مهم جلوه دادن بعضی از درسها
وقتی اطرافیان بعضی از درسها را به هر دلیلی خیلی مهم تلقی می کنند، در فرد ترس یا نگرش منفی نسبت به آن درسها بوجود می آید.
– پاداش مناسب
زمانی که اطرافیان برای قبول شدن یا گرفتن نمره بالا و (معمولاً بیست) پاداش بیش از حد در نظر می گیرند.
– تفکر منفی وقتی اطرافیان فردی را با القابی مانند بی استعداد، بی عرضه و ... مورد خطاب قرار می دهند تصویر ذهنی ناتوانی یا تفکر منفی را در فرد بوجود می آورند. این امر اضطراب امتحان را در فرد تشدید می کند.
– بیماریها
اگر بدون توجه به بیماریهای جسمی یا روحی روانی و اقدام برای رفع آنها، فشار بیش از حدی به فرد برای درس خواندن و آماده شدن برای امتحان وارد شود، ممکن است دچار اضطراب شود.
– عدم تمرکز
عدم دقت و تمرکز درانجام تکالیف یا درس خواندن در طول ساعت باعث می شود تا یادگیری سطحی باشد و در موقع امتحان یادآوری مطالب دشوار و موجب اضطراب شود.
– مقررات در جلسه امتحان
گاهی قوانین خشک، رسمی و انعطاف ناپذیری که بر مبنای عدم اعتماد به نفس به دانش اموز از سوی مدرسه و عوامل اجرایی امتحانات وضع گردیده ، می تواند بر شدت اضطراب بیفزاید. 13 – انتظار بیش از حد از خود
گاهی اضطراب امتحان به این دلیل است که انتظارات فرد از خود ، بیش از توانایی های اوست. پيشگيري از اضطراب امتحان
اضطراب امتحان به ميزان زيادي قابل پيشگيري است. در اينجا به برخي از روش هاي پيشگيري از آن اشاره مي شود.
۱ ارزيابي واقع بينانه و بدون اغراق از امتحان : اگر دانش آموزان امتحان را امري عادي تلقي كنند و از قوانين و سوالات ترسانده نشوند، كمتر دچار اضطراب مي شوند.
۲ اجتناب از توجه بيش از حد به اضطراب امتحان : هر اندازه كه دانش آموزان اضطراب امتحان را بيشتر در معرض توجه قرار دهند، دلهره و نگراني آنها بيشتر خواهد شد. بهتر است به جاي توجه بيش از حد به اضطراب امتحان، به تجارب موفقيت آميز قبلي خود توجه كنند.
۳ رفتارهاي سازنده مانند مشورت و تمرين : پاسخ ها و رفتارهاي سازنده از قبيل مطالعه بيشتر، مشورت با ديگران، تمرين سوالات امتحاني قبلي و يا سوالات احتمالي فعلي مي تواند مفيد باشد.
۴ ايجاد شايستگي براي غلبه بر امتحان : بايد در دانش آموزان اين احساس ايجاد شود كه امتحان مشكلي ندارد و مي توان بر آن مسلط شد براي اين منظور مي توان موقعيت هايي مشابه امتحان واقعي ايجاد كرد تا اضطراب آنان در اثر تجربه اين موقعيت هاي بي خطر كاهش يابد.
۵ برطرف كردن محرك هاي نامطلوب :محرك هاي نامطلوبي مانند احساس گناه، ناامني وترس از گرفتن نمره پايين و هم چنين برچسب هاي منفي مانند گفتن كلمات تنبل، خرفت، كودن و. . . بايد از ذهن دانش آموزان برطرف شود.
۶ خودرهنمون بودن : دانش آموزان را بايد در طول سالهاي تحصيلي، خودرهنمون بار آورد. دانش آموزخودرهنمون، دانش آموزي است كه مي تواند خود را با دگرگوني ها و شرايط دشوار تطبيق دهد. چنين دانش آموزي چون براي حل مشكلات خودبه ديگران متكي نيست احساس اعتماد به نفس مي كند و كمتر دچار اضطراب مي شود.
غلبه بر اضطراب امتحان
اضطراب امتحان نوعي ناآراميو تشويش است كه به علت نگراني و ترس در حين، قبل و بعد از امتحان تجربه ميشود. معمولا همه اضطراب را تجربه ميكنند ولي برخي از دانشجويان، در مييابند كه اضطراب به حدي در يادگيري و امتحانات آنها دخالت ميكند كه نمراتشان را جدا تحت تاثير قرار ميدهد.
در اين مورد چه كاري ميتوان انجام داد؟
خوشبختانه ميتوان تا حد زيادي از دخالت اضطراب در عملكرد جلوگيري نمود. ابتدا، مهم است كه بدانيد، نبايد اضطراب را كاملا حذف كرد و اضطراب موجب آمادگي براي امتحان ميشود. شما ميبايست اضطراب را در حد قابل كنترل كاهش دهيد. آمادگي براي امتحان بيش از نيمياز اين مبارزه است. همه كلاسها را شركت كنيد و دريابيد چه چيزهايي را بايد ياد بگيريد و زمان امتحان چه وقت است. كارها را به گونهاي انجام دهيد كه مانع از انباشته شدن آنها براي امتحان شويد. كارايي خود را در عادتهاي مربوط به مطالعه بالا ببريد. با داشتن يك برنامه مطالعه، از اوقات تلف شده استفاده كنيد.
در جايي مطالعه كنيد كه قادر به تمركز باشيد. علاقه خود را به تكليف زياد كنيد و توجه تان را بطور كامل معطوف آنها نماييد. از روش (مرور اجمالي، سوال كردن، خواندن، از بر خواندن، مرور) براي خواندن متون استفاده كنيد. اوراق خلاصه برداري تهيه كنيد. از خود بپرسيد، كدام اطلاعات مهم هستند. شركت در گروهها با انگيزه مشابه كمك كننده است. بسياري از دانشگاهها مراكزي دارند كه ميتوانند به شما در بهبود روشهاي مطالعه و مهارتهاي امتحان كمك كنند. معمولا مشاورههاي رايگان در اختيار دانشجويان ميباشد. بطور كلي ميتوان گفت كه دانشجويان منظم و داراي اعتماد به نفس، كه از عادات مطالعه موثري نيز برخوردارند، عملا نسبت به ديگراني كه نمرات پايين تر ميگيرند، زمان كمتري را براي مطالعه مصرف ميكنند.
بنابراين چگونه اعتماد به نفس خود را بدست آوريم؟
با خود صحبت كنيد. تحقيقات نشان ميدهد كه دانشجويان داراي اضطراب امتحان، هنگاميكه با خودشان حرف ميزنند تقريبا هميشه منفي باف هستند و خود را شكست خورده ارزيابي ميكنند. براي مثال با خود ميگويند : همه همكلاسيهاي من از من باهوش تر و سريع تر هستند. من هميشه امتحاناتم را خراب ميكنم. اگر امتحانم را خوب ندهم، رشته ام را عوض ميكنم. سوالها گيج و گمراه كننده هستند.
درباره آنچه به خودتان ميگوييد، هوشيار باشيد. تلاش كنيد افكار منفي را درباره خودتان يادداشت كرده و سپس با هر يك از آنها، با يك عبارت مثبت مبارزه كنيد خودتان را مانند يك دوست تشويق كنيد. تكرار عبارات مثبت درباره خودتان، موجب برنامهريزي مجدد ذهن براي موفقيت به جاي شكست ميشود.
راهكارهاي ديگر
� مجسم كنيد كه كارتان را بخوبي انجام دادهايد و به هدف رسيدهايد.
� هدف خود را كسب رتبه بالا قرار دهيد. با گفتن اينكه من رتبه پاييني خواهم گرفت پس چرا اينقدر مطالعه كنم خود را معاف نسازيد.
� خودتان را با ديگران مقايسه نكنيد.
� در مورد اينكه چه چيز به خوبي پيش ميرود و چه چيز را بايد اصلاح كنيد، مهارت پيدا كنيد.
� با يك برنامه روزانه به جمع آوري دادهها بپردازيد.
� به جاي طفره رفتن از مطالعه، به خودتان بعد از هر مورد مطالعه پاداش دهيد.
� روش تنش زدايي را به گونهاي تمرين كنيد كه تبديل به يك پاسخ يادگرفته شده اتوماتيك گردد.
� دستيابي به يك تمركز كاملا راحت را هدف خود قرار دهيد. وقتي شما تمركز داريد، همه انرژي تان متمركز كار ميشود و آن را با نگران شدن به هدر نميدهيد.
� از خودتان با تغذيه مناسب و خواب كافي مراقبت كنيد.
� زمان را براي ورزش منظم تنظيم كرده و اين برنامه را اجرا كنيد.
راهبردهايي براي امتحان
قبل از امتحان :
� يك روز قبل از امتحان آزموني را كه حتي الامكان شبيه آزمون واقعي است، انجام دهيد.
� خلاصه برداريهاي خود را مرور كنيد تا درك كلي از مطالب بدست آوريد. اين عبارتها را با زبان خودتان بازخواني كنيد.
� به اندازه كافي بخوابيد و از مصرف مواد كافئين دار كه موجب بالا رفتن اضطراب ميشود، خودداري كنيد.
� يادتان باشد كه خودتان را تشويق كرده و جلوي پيامهاي انتقادي را بگيريد.
� زماني را براي احساس آمادگي و نيز حضور به موقع در جلسه امتحان قرار دهيد. از هم كلاسيهاي مضطرب كه درباره امتحان صحبت ميكنند، اجتناب كنيد.
در امتحانات تستي :
� تست را بطور كامل نگاه كنيد. دستورالعمل را بخوانيد، روش خود را طراحي كرده و وقت را تنظيم نماييد.
� ابتدا به آسانترين سوال پاسخ دهيد. توجه تان را روي تست متمركز كنيد. وقت و انرژي خود را با نگران شدن و فكر كردن به عواقب خراب كردن امتحان، با كنجكاوي درباره اينكه ديگران چه ميكنند، هدر ندهيد.
� اگر سوالي را نميدانيد آن را علامت بزنيد.
� به خودتان بگوييد، شايد آن سوال را مطالعه كردهايد و وقتي دوباره به آن برگرديد، ميتوانيد جواب بدهيد.
� اگر احساس اضطراب كرديد، از روشهاي تنش زدايي استفاده كنيد. چشمانتان را ببنديد. سه نفس عميق بكشيد و به سراغ تكليف برويد.
در امتحانات تشريحي :
� افكارتان را در يك فهرست مختصر سازماندهي كنيد، به دنبال كلمات كليدي، مقايسه كردن، مقابله كردن، توصيف كردن و شناسايي كردن بگرديد.
� با يك خلاصه كوتاه، يك عنوان يا جمله خاص شروع كنيد. سپس نكات ديگر را بنويسيد. سردرگم نباشيد. به ياد بياوريد كه استاد روي چه چيزهايي تاكيد داشته است.
در امتحانات چند گزينهاي :
� قبل از اينكه به گزينههاي مختلف نگاه كنيد، به جواب خودتان فكر كنيد. جوابهاي غلط را جدا كنيد و حدسهاي آموزشي بزنيد. (مگر مواردي كه جريمه سختي براي پاسخهاي غلط منظور شده باشد. )
� بعد از اينكه به سوالاتي كه ميدانستيد جواب داديد، به سراغ آنهايي برويد كه علامت نزدهايد. در هر زمان فقط روي يك سوال فكر كنيد.
� اگر وقتتان در حال اتمام است، روي سوالهايي كه ميدانيد و يا بيشترين ارزش را دارند، متمركز شويد.
� همه وقت باقي مانده را به مرور و كامل كردن جوابها بپردازيد. تنها در صورت اطمينان قطعي پاسخها را تغيير دهيد.
بعد از امتحان :
� به خودتان بخاطر تلاشي كه كرديد پاداش دهيد. � با ديگران به سراغ سوالات امتحان نرويد. مهم نيست كه چطور امتحان دادهايد، وقتي نتيجه امتحان را گرفتيد، متوجه ميشويد.
اقدام نهايي :
� اگر هنوز هم پس از بكار بستن اين پيشنهادات احساس اضطراب ميكنيد، شايد بهتر باشد كه با يك مشاور ملاقات كنيد.
انتقاد سازنده
� ديدگاه انسانها نسبت به دنيا و آنچه در اطرافشان ميگذرد متفاوت است و ملاكهاي ارزشگذاري آنها نسبت به رويدادها و افراد به نوع ديدگاهشان بستگي دارد. به همين دليل بديهي است كه در روابط آنها با هم، اختلاف نظر پيش آمده و نسبت به افكار، ارزشها و رفتارهاي يكديگر انتقاد ميكنند. انتقاد ميتواند مثبت و سازنده و يا منفي و مخرب باشد و عوامل متفاوتي بر آن موثر است. بايد توجه كرد كه نحوه انتقاد كردن در عكس العمل طرف مقابل و ميزان پذيرش او تاثير بسزايي دارد. توجه به نكات زير به شما كمك ميكند تا بتوانيد انتقادات خود را به نحو سازندهاي ابراز كرده و از آن نتيجه بگيريد :
� قبل از شروع انتقاد بهتر است فرد را مورد تحسين قرار داده و برخي نكات مثبت او را متذكر شويد. البته تحسين را با چاپلوسي و تملق نبايد اشتباه گرفت، هميشه ميتوان موضوعي حقيقي را براي ستايش پيدا كرد و آن را با ظرافت بيان نمود. بديهي است تعريف نبايد غير واقعي باشد چون در اين صورت فرد مقابل متوجه بي اساس بودن كلام ستايشگر خويش خواهد شد و آن را جدي نخواهد گرفت.
� براي اينكه درك صحيحي از موقعيت داشته و انتقادتان به واقعيت نزديكتر باشد بهتر است خود را منصفانه بجاي ديگران بگذاريد و از دريچه چشم آنها نگاه و احساس كرده و بعد به داوري بنشينيد.
� بهتر است زماني كه كار از كار گذشته و ديگر نميتوان تغييري در شرايط ايجاد كرد از انتقاد خودداري كنيد، اين كار مثل آب درهاون كوبيدن بوده و تنها اثر آن خدشه دار شدن روابط است.
� تكرار يك انتقاد ثمري نداشته و موجب حساس شدن و عصبانيت فرد مقابل ميشود. اين كار نه تنها مشكل را حل نخواهد كرد بلكه بر بار عاطفي مساله افزوده و هر بار واكنش در برابر آن را شديدتر ميكند.
� گاهي شخص در مواجهه با انتقاد احساس ميكند كه طرف مقابل ميخواهد تلويحاً به او بقبولاند كه "من از تو بهترم، چون تو اين عيب را داري" براي پيشگيري از بروز اين سوء تفاهم بهتر است عيب خود را در آن مورد به زبان بياوريد و بعد انتقاد كنيم. مثلاً اگر ميخواهيم به دوستمان بگوييم" تو هميشه دير ميآيي" بهتر است بگوييم "يكي از عيبهاي من تأخير و دير آمدن است، ميبينم كه شما هم مثل من هستيد و اغلب دير ميآييد".
� در سخنان طرف مقابل حقيقتي را پيدا كنيد و حتي اگر با مجموعه سخنان او موافق نيستيد، او را تاييد كنيد، اين كار باعث ميشود او هم احساس پيروزي كرده و با آمادگي بيشتري پذيراي حرفهاي شما باشد.
� در زمان انتقاد لازم نيست همه گذشته فرد را مورد سرزنش قرار دهيد و يا همه شخصيت او را زير سوال ببريد، توجه كنيد كه فقط بر همان مورد خاص مد نظر خود تاكيد كنيد و او را مطمئن سازيد كه انتقاد شما فقط درباره يكي از صفات و يا رفتارهاي اوست ونه كل شخصيتش.
� بجاي فلسفه بافي و سخنرانيهاي پيچيده در مورد نظرات خود، سعي كنيد صادقانه احساسات خود را در زمان مواجهه با رفتار انتقاد آميز و به طور محترمانهاي بيان كنيد و به او نيز اجازه دهيد تا احساساتش را ابراز نمايد.
تمركز
� تمركز، توانايي هدايت فكر بسوي موضوعي خاص و حفظ توجه بر روي آن است. بايد گفت تمركز فكر ذاتي نبوده و ميتوان آن را با تمرينهايي بهبود بخشيد. راهكارهاي زير ميتوانند شما را در جهت حفظ تمركز و كاهش حواس پرتي ياري دهند.
� سر و صداي محيط، شلوغ بودن اتاق و ميز مطالعه از عوامل بيروني اختلال تمركز ميباشند. سعي كنيد حتيالامكان در محيط آرام و ساكت مطالعه نموده و ميز و محل مطالعه خود را تميز و مرتب كنيد.
� گاهي در حين مطالعه يادتان ميايد كه بايد به دوستتان تلفن كنيد و يا كار ديگري انجام دهيد، اين موضوع باعث كاهش تمركز شما ميشود، يك راه حل براي كاهش اينگونه عوامل دروني اينست كه هنگام مطالعه يك دفترچه يادداشت كنار خود بگذاريد تا اگر چيزي به ذهنتان رسيد و فكرتان را مشغول كرد آن را يادداشت كنيد و ذهن خود را از آن موضوع آزاد سازيد.
� وقتي متوجه ميشويد كه روي موضوع مورد مطالعه تمركز نداريد و حواستان پرت شده به خودتان بگوييد : "اينجا باش!". توجه خود را به سوي موضوع برگردانيد و حتي الامكان اين حالت را حفظ كنيد. هر بار كه متوجه شديد حواستان متوجه چيزي غير از موضوع مورد نظر شده اين عبارت كوتاه را تكرار و بر روي هدف اصلي متمركز شويد. هر چه بر اين روش مداومت بيشتري داشته باشيد، احتمالا روزهاي بعد كمتر مجبور خواهيد شد اين عبارت را تكرار كنيد.
� خود را آموزش دهيد كه نسبت به محركهاي بيروني بي تفاوت باشيد. با خود قرار بگذاريد وقتي صدايي از بيرون ميشنويد، وقتي تلفن زنگ ميزند و يا دوستي وارد اتاق ميشود بي توجه باشيد مثل اينكه هيچ كدام از اين محركها در اطرافتان وجود ندارد و تنها راه ارتباط شما با محيط خارج موضوع درسي است.
گاهي پرهيز از فكر كردن به موضوعاتي خاص غير ممكن است و بهرحال اين موضوعات گوشهاي از ذهن شما را اشغال كرده اند. بهتر است براي تفكرات خود برنامه ريزي كنيد و هر روز ساعت خاصي را براي فكر كردن در مورد اين قبيل مسايل در نظر بگيريد تا بدون هيچ تشويشي به آنها فكر كنيد. بايد مراقبت كنيد تا ذهنتان مانند كاروانسرايي نباشد كه هر فكري به آن وارد و هر موقع خواست از آن خارج شود.
سعي كنيد ذهن خود را تمرين دهيد كه هر فكر براي ورود اجازه گرفته، كار خود را در زمان معين انجام دهد و سپس خارج شود. اين تمرين ابتدا حالتي آگاهانه دارد ولي به مرور بصورت عادتي ذهني در ميآيد.
� يكي از عواملي كه باعث بهم خوردن تمركز ميشود، خستگي ذهني است.
� بهتر است مدت زمان طولاني و متوالي مطالعه نكنيد و پس از حدود 5/1 ساعت مطالعه، زمان استراحت كوتاهي در نظر بگيريد.
آيا براي اشتغال خود بذري پاشيدهايد؟ يافتن شغل يكي از اصلي ترين دغدغههاي دوران دانشجويي است. حتي در حين انتخاب رشته، ابتدا فرصتهاي شغلي آن را مد نظر قرار ميدهند. با اين وجود، بسيارند افرادي كه پس از فارغ التحصيلي به هر دري ميزنند تا جذب كار شوند ليكن ناكام ميگردند و البته تعدادي از افراد نيز بلافاصله، جذب بازار كار ميشوند.
شايد شما هم در ذهن خود با اين سوال دست و پنجه نرم كردهايد كه چرا برخي از افراد بهراحتي مشغول بكار ميشوند و برخي ديگر خير؟ در پاسخ بايد گفت كه اكثر اين افراد از دوران دانشجويي مهارتهايي براي يافتن شغل كسب نموده اند و بدين وسيله بذر اشتغال خود را در بسياري از مراكز پاشيده اند. يافتن شغل نياز به برخي آگاهيها و مهارتهايي دارد كه به برخي از آنها اشاره ميگردد :
با اساتيد خود ارتباط برقرار كنيد .
علاقه مندي و تلاشگري خود را به آنها نشان دهيد، زيرا اساتيد ميتوانند علاوه بر راهنمايي شما بعنوان كليدهايي در جهت آگاه شدن شما از فرصتهاي شغلي عمل نمايند.
در سمينارهاي مرتبط با رشته و علايق خود، شركت فعال داشته باشيد.
شركت در چنين سمينارهايي علاوه بر آشنا ساختن شما با مباحث جديد رشته خود و خلق ايدههاي نو در ذهنتان، موجب آشنايي شما با متخصصيني خواهد شد كه ممكن است از همكاري شما در آينده استقبال نمايند.
خود را به مهارتهايي از قبيل دانش كامپيوتر و تسلط به يك زبان خارجي مجهز سازيد
- مراكز و ادارات مرتبط با شغل خود را، هم در شهرستان خود و هم در محل تحصيل شناسايي كرده و با آنها ارتباط برقرار نماييد.
- درNGOها يا نهادهاي مردميو سازمانهاي غير دولتي شركت نماييد. فعاليت در چنين مراكزي علاوه بر گسترده تر كردن ارتباطات شما، منجر به افزايش تجربه كاري شما و نيز داشتن سابقهاي مثبت از شما خواهد شد.
- در فرصتهاي كارورزي و گذراندن طرح، قابليتهاي خود را نشان داده و از جان و دل كار كنيد0زیرا اغلب چنين مراکزي ، نيرو هاي کاري مهره هاي خلاق و پر تلاش را جذب خود خواهد نمود.
اهداف خود را بلند اما گامهايتان را كوچك انتخاب كنيد:
انتظار نداشته باشيد كه پس از فارغ التحصيلي يا حتي در دوران دانشجويي، دقيقاً همان شغل و مقاميرا بدست آوريد كه در پي آن بودهايد. شما بايستي ابتدا مهارت، شايستگي و فروتني خود را در كارهاي محوله و گاه حتي خرد، اثبات كنيد تا در مسير بالا رفتن از پلكان ترقي قرار گيريد.
ياد بگيريد كه چگونه با اعتماد به نفس بالا، خود و تواناييهايتان را به ديگران ارائه كنيد.
براي مثال شما بايستي هنگام تقاضاي شغل مشخصات، تواناييها، سوابق، علايق كاري،. ... (رزومه) خود را بطور مكتوب همراه داشته و در زمان مقتضي آن را ارائه كنيد و نيز مهارتهاي خود را براي برقراري ارتباط بهتر بالا ببريد.
خلاقانه فكر كنيد:
ذهن خود را باز و آزاد بگذاريد تا به تمام راههايي كه از آن طريق به نوعي ميتوان كار آفريني نمود فكر كنيد.
هرگز از شكست نترسيد.
انديشمندي ميگويد : "به ياد داشته باش كه هر پيروزي بزرگي پس از چند بار شكست بدست ميايد. شكستهاي مكرر مانند پيكهايي هستند كه در جاده منتهي به پيروزي حركت ميكنند."
وكلام آخر آن كه :
تو بايد آنچنان دانشجوي زبردست و پرتواني باشي كه حتي قبل از آن كه تو در جستجوي كار باشي، كار در جستجوي تو باشد
راهکارهای کاهش اضطراب امتحان :
– به فرزندمان یادآوری کنیم همواره به خدا توکل و هر کاری را با نام او شروع کند، زیرا یاد خدا آرامش دهنده ی دلهای مضطرب است.
– بر تونایی های فرزندمان تأکید کنیم تا اعتماد به نفس او تقویت شود.
– انتظارات خود را با توانایی های فرزندمان هماهنگ کنیم و از او توقع بیش از حد نداشته باشیم.
– تلاشهای فرزندمان برای کسب موفقیتهای هر چند کوچک را قدر بدانیم و او را تشویق کنیم.
– عملکرد فرزندمان را با خودش مقایسه کنیم ، در صورت پیشرفت او را تشویق کنیم و در غیر اینصورت درصدد علت یابی و رفع آن باشیم.
– امتحان جزیی از فرآیند آموزش است. آن را عملکرد طبیعی و معمولی آموزش بدانیم و از حساسیت بی مورد نسبت به آن بپرهیزیم.
– شرایط فیزیکی و عاطفی مناسبی را در ایام امتحانات برای فرزندمان فراهم کنیم.
– از ابتدای سال تحصیلی فرزندمان را با نحوه ی برنامه ریزی درسی ، روش صحیح مطالعه و مرور درسها آشنا نماییم تا هنگام امتحان از انباشته شدن مطالب درسی و اضطراب امتحان بکاهیم.
– به فرزندمان اطمینان خاطر بدهیم که در کنار او خواهیم بود و اگر مشکلی داشت او را یاری خواهیم کرد. از بکار بردن عبارتی مانند «به من ربطی ندارد، مشکل خودت است، از نوع درس خواندن تو خسته شدم و ...» خودداری کنیم.
– به فرزندمان یادآور شویم که تمامی تلاش خود را صرف یادگیری درسها نماید نه کسب نمره زیرا کسانی که فقط برای بدست آوردن نمره درس می خوانند مطالب درسی را زودتر فراموش می کنند.
– با فرزندمان به گونه ای رفتار کنیم که او بتواند عقاید و نگرانی های خود را درباره امتحان آشکارا بیان کند.
– آخرین وضعیت درسی فرزندمان را از معلم یا معلمهایش جویا شویم تا بهتر بتوانیم به او کمک کنیم.
– از غیبت کردن فرزندمان در ایام و نزدیکی امتحانات حتی الامکان جلوگیری کنیم، زیرا در این دوران درس ها دوره می شوند و فرزندمان می تواند اشکالات احتمالی خود را از معلم بپرسد و آنها را برطرف کند.
– در ایام امتحان فضای خانواده را شاد و آرام نگه داریم و از مشاجره و برخوردهای لفظی بخصوص با فرزندانمان خودداری کنیم.
– در ایام امتحان از شرکت در جشن ها و میهمانی ها و یا برگزاری میهمانی حتی الامکان خودداری کنیم.
– برای ایجاد تنوع و رفع خستگی فرزندانمان در ایام امتحان و درس خواندن، مدت زمان مناسبی را برای تفریح یا بازی و تماشای تلویزیون در نظر بگیریم.
– ساعت خواب فرزندانمان را طوری تنظیم کنیم که خواب مورد نیاز آنها تأمین شود، به عبارت دیگر شبها زودتر بخوابند تا صبح زودتر بیدار شوند. مطالعه تا نیمه های شب علاوه بر خستگی سبب عدم یادگیری می شود.
- یادآوری نماییم سرجلسه امتحانَ، لوازم التحریر و وسایل مورد نیاز را با خود همراه داشته باشند تا با آرامش خاطر به سؤالات پاسخ دهند.
– فرزندانمان را روز امتحان با ملایمت بیدار و زودتر از معمول راهی مدرسه کنیم که به موقع سر جلسه امتحان حاضرشوند، تا اضطراب امتحان اضافه نشود.
– به فرزندانمان آموزش دهیم که دعا باعث آرامش و رسیدن به موفقیت می شود، اما شرط مستجاب شدن دعا، تلاش و کوشش خود ماست.
– با استفاده از نمونه سؤالات سالهای قبل ، امتحان آزمایشی از فرزندانمان بگیریم و آن را تصحیح کنیم. با این روش، علاوه بر کاهش اضطراب آنها، درسهایی را که باید بیشتر تمرین کنند، تشخیص داده و بهتر می توانیم آنها را راهنمایی کنیم.
– برنامه امتحانی فرزندانمان را در جایی نصب کنیم و به آنها بگوییم، روی هر امتحانی که می دهند یک خط بکشند. این کار انگیزه ی بیشتری برای درس خواندن و احساس نزدیک شدن به پایان امتحان را در آنها به وجود می آورد.
– تشویق ، تحسین و تأکید روی نقاط قوت فرزاندانمان را فراموش نکنیم. زیرا این رفتارها، انگیزه آنان را برای پیشرفت، بیشتر می کند.
– بهتر است معلمان ، محیط مساعد و آرامی را برای دانش آموزان در جلسه امتحا فراهم آورند تا اضطراب دانش آموزان کاهش یابد.
– اگر معلمان انتظارات ، اهداف ، نحوه نمره گذاری و نوع امتحان را مشخص کنند، دانش آموزان می توانند با توجه به آنها برنامه ریزی کنند تا از اضطرابشان کاسته شود.
– برگه های امتحان کلاسی یا تکالیف فرزندانمان را به همراه خود آنها بازبینی کنیم تا نقاط ضعیف و قوت درسی خود را دریافته و در مواردی که ضعف دارند تمرینات بیشتری انجام دهند.
– توجه داشته باشیم کسب نمره بد فرزندانمان در امتحان به معنی بد بودن آنها نیست، بلکه بدان معناست که فعالیت آنها در آن درس کم بوده و یا مفاهیم اساسی آن درس را نمی دانند.
جوان و اضطراب امتحان
از مسائل مهم و سرنوشت سازي كه جوانان را عميقاً تحت تأثير قرار ميدهد ، كنكور دانشگاه است .در حقيقت اظطراب ناشي از نتايج كنكور بر فرايند يادگيري آنان نيز اثرات منفي بر جاي ميگذارد .بايد دانست كه اظطراب به ميزان كم ، براي كاركردهاي درسي و آموزشي ، نه تنها زيان آور نيست ، بلكه ميتواند در مواردي مفيد باشد، زيرا بر حجم تلاش فرد ميافزايد و سطح پائيني قرار دارد ، ولي با اظطرابهايي كه از اين ميزان ، بالاتر ، باشد لازم است مقابله نموده و آنها را تحت كنترل در آورد . اينكه ، به بيان مهمترين شيوههاي كنترل اظطراب ميپردازيم .
- همبستگي مثبت ميان تسلط درسي و آرامش دروني در پژوهشها و نيز تجربيات آموزشي ، اين امر به اثبات رسيده است كه هر اندازه ميزان احاطه و تسلط به دروس ، بيشتر باشد به همان نسبت ، آرامش و اطمينان دروني فرد ، فزوني مييابد .لذا چنانچه جوانان بتوانند ، خود را به مرز تسلط درسي برسانند ، خواهند توانست بر اظطراب خويش ، فائق آيند .
-گفتگو درباره اظطراب ، از شدت آن ميكاهد .
جواناني كه ارتباط انساني مطلوبي با اطرافيانشان دارند ، بهتر ميتوانند بر اظطرابشان غلبه نمايند ، از نقطه نظر علمي ، افراد مضطرب ، زماني كه با ديگران در مورد مشكل خويش گفتگو ميكنند ، با اظطراب آنها كاهش مييابد تشويق جوانان به گفتگو و مذاكره در مورد مشكلاتشان ، موجب آرامش روحي آنان ميشود .
- مباحثه علمي موجب تقويت يادگيري و نيز خود باوري ميشود .
جوانان با بحث و گفتگوي علمي ، ضعفها و كمبودهاي آموزشي خود را ميشناسند و در صورت وجود نقطههاي قوت علمي ، مورد تشويق همسالان خود قرار ميگيرند و اين امر ، موجب يادگيري عميقتر و در نتيجه موفقيت بيشتر در امتحانتشان ميشود .از ياد نبريم كه هر نوع تأييد نسبت به جوانان ، اعتماد به نفس آنان را افزايش ميدهد .
- جوانان اگر بدانند كه اطرافيان و و الدينشان از آنها ميخواهند كه نهايت تلاش خويش را به كار گيرند و نتيجه تلاش ئر مرحله دوم اهميت قرار دارد ، آرامش خاصي در خود احساس ميكنند .
از نقطه نظر دروني ، چنانچه شخص بداند كه نهايت تلاش خويش را به كار گرفته است ، رضايت خاطر خاصي پيدا ميكند .
- ياد خدا دلها را آرامش ميبخشد .
ذكر خداوند كه نشانهاي از ارتباط انسان و پروردگار است ، نه تنها آدمي را از غرق شدن در درياي اظطراب نجات ميْبخشد و به جايگزيني انديشههاي مثبت و سالم به جاي افكار ي مغشوش و منفي مساعدت ميكند ، بلكه اين احساس را در فرد تقويت ميكند كه همچون تخته سنگي كه در كوير برهوت پرتاب شده باشد ، نيست ، بلكه خود را در محضر خداوندي احساس ميكند كه احاطه كامل به همه عرصه عالم وجود دارد .
- « تلقين به نفس » ، نوعي فن « خود آموختگي » است .
تحقيقات اخير برخي از انديشمندان علوم انساني به ويژه «پل ژاگو » ، ثابت كرده است كه آدمي به همان اندازه كه ميتواند با تفكر خويش در ديگرران نفوذ كرده و اراده خويش را به آنان تحميل نمايد ، قادر است در شخصيت خويش نيز نفوذ كند و هر صفت يا پديده رفتاري را كه مايل است در خود ايجاد كند .براي مثال دانش آموز جواني كه از اظطراب درسي رنج ميبرد ميتواند شب هنگام اين جمله را حداقل 10 بار بر خود تلقين كند :« به ياري خدا ، هر روز بيش از گذشته ، احساس آرامش ميكنم .»
- آشنايي با نمونه سئوالات و شركت در كنكور آزمايشي ، ايجاد آرامش مينمايد :
اگر اين حقيقت به وسيله جوانان پذيرفته شود كه امتحان ( كنكور ) ، چيزي فراتر از آنچه قبلاً آموخته شده نيست ، موجب ميشود كه جوانان با شركت در كنكور آزمايشي و آشنايي با نمونه سئوالات ، توان علمي و آرامش روحي خود را افزايش دهند .
- يكبار از روخواندن ، مستلزم دو بار از بر تعريفكردن است .
« ارنست هومان» در كتاب «عصر روانشناسي » به جوانان توصيه ميكند كه چنانچه فقط يك ساعت فرصت داريد ، بيست دقيقه آن را صرف خواندن از روي متن و چهل دقيقه را به از بر تعريف كردن اختصاص دهيد ، زيرا اين امر موجب تقويت يادگيري آنان شده و در نتيجه علاوه بر رشد اعتماد به نفس ، آرامش آنها را نيز تأمين خواهد نمود .
- آرامش جوانان به ميزان موفقيت برنامه نيز بستگي دارد .
بهتر است جوانان ، جدولي از زمانهاي مفيد درسي و فرصتهاي زندهاي كه در اختيار دارند تهيه كنند و در مقابل آن نيز نيازهاي درسي خويش را به طور دقيق مشخص نمايند تا به چشم خويش ببينند به ازاي هر مقدار كاري كه انجام ميدهند ، به چه بخشي از نيازهاي درسي خود پاسخ ميدهند .
- براي آرامش باطن ، خوب است جوانان ، هر شب لحظاتي با خويشتن خلوت كنند ، اين پديده كه با عنوان «خلوت شخصي » يا «غور باطن » (Meditation ) نيز موسوم است ، موجب كاهش فشارهاي دروني شده و بر به جهت خاطر ميافزايد و علاوه بر آن ، موجب درك جامعتري از زندگي ميشود .بديهي است « غور دروني » و «علم بروني » مكمل يكديگرند.
تهيه كننده :كاظم رضايي