پنج نوع مدرسه، شش محور سازماني
- مقدمه
اين مقاله به شيوهاي جديد يك تقسيمبندي از مدارس به مديران مدرسهها و مسئولان آموزش و پرورش ارائه ميكند. اين تقسيمبندي مدرسهها و به طور طبيعي مديران آنها را به پنج دسته تقسيم ميكند و شش محور سازماني مهم را در ارتباط با اين مدرسهها مورد بررسي قرار ميدهد. مديران محترم مدرسهها ميتوانند جايگاه خود را در جدول پيدا كنند و اگر متأسفانه خود را رديفهاي سنتي و خام يافتند، نسبت به تجديد نظر كلي در شيوه اداره مدرسه خويش اقدام كنند و در صورتي كه در ساير رديفها هستند، در مورد حركت به سمت كيفيتگرايي، از تلاش بيوقفه باز نايستند.
2- تقسيمبندي مدارس
مدرسه سنتي
• منشها عكسالعملي هستند.
• سيستمها جزء به جزء هستند.
|
رهبري/ برنامهريزي استراتژيك |
يادگيري |
نوآوري |
افراد |
مشتريان |
امور عملكردي |
|
● سمتوسوي |
●تنها در مورد آموزش، حرف زده ميشود. |
● نوآوري در مدرسه معني ندارد. |
●ارزشيابي افراد، ذهني صورت ميگيرد و ملاكها(اگرچه تعريف هم ميشوند) شخصي است. |
● تنها اوليا، دانشآموزان و معلمان كليدي راضي نگاه داشته ميشوند. |
● درصد قبولي محور است. |
مدرسه خام
• منشها متغير هستند.
• سيستمها تغيير نميكنند.
|
رهبري/ برنامهريزي استراتژيك |
يادگيري |
نوآوري |
افراد |
مشتريان |
امور عملكردي |
|
● تنها مدير مدرسه و نيز مديران بالاتر از او ميخواهند نقشآفرين و الگو باشند. |
● معمولاً بر روي آموزش و يادگيري به عنوان يك امر مهم بحث ميشود. |
● به نوآوري، به عنوان يك امر ضروري براي ايجاد روشهاي كاري جديد نگاه ميشود، ولي هنوز راه سامان يافتهاي براي بروز نوآوري به چشم نميخورد. |
● ارتباط بالا به پايين و رسمي در مدرسه حاكم است. |
● بر حفظ وضع موجود تأكيد ميشود و سعي ميشود در اوليا، معلمان و دانش آموزان به عنوان مشتري نارضايتي ايجاد نشود و به صورت غيررسمي، نوعي وفاداري سنتي به اين سه گروه مشتري به چشم ميخورد. |
● مدرسه، به دنبال آن است كه وضعيت خود را با متوسط استاندارد منطقهاي كه در آن واقع شده، مقايسه كند. |
مدرسه داراي عملكرد بهبود يافته
• رفتارهاي سازماني تغيير ميكنند.
• سيستمها متغير هستند.
|
رهبري/ برنامهريزي استراتژيك |
يادگيري |
نوآوري |
افراد |
مشتريان |
امور عملكردي |
|
●درمدرسه، برخي الگوهاي نقشآفريني وجود دارد. |
● آموزشها به صورت رسمي در مدرسه و بيرون آن صورت ميگيرد. |
● درك جامعتري نسبت به نوآوري (به منزله ايجاد سيستماتيك روشهاي جديد قابل تكرار) به وجود آمده و برخي پروژههاي داوطلبانه و نوآورانه معلمان، مورد توجه خاص مديران قرار ميگيرد. |
●روالهايي براي معرفي كردن و شناساندن افراد فعال موجود است. |
●برنامههاي پيشوازانه در ارتباط با مشتريان، طراحي و به اجرا گذاشته ميشود. |
● علاوه بر كميت، كيفيت آموزش هم مدنظر است. |
مدرسه پيشرو
• سعي بر يكپارچگي است.
• گردش در مشاغل وجود دارد و با وجود تخصصگرايي، همه در فعاليتها نقش دارند.
|
رهبري/ برنامهريزي استراتژيك |
يادگيري |
نوآوري |
افراد |
مشتريان |
امور عملكردي |
|
● تصميمگيريها تفويض شده است. |
● نظارت مستمر وجود دارد. |
● مدير مدرسه و مديران ارشد، وظيفه خود را براي حمايت از طرحها و ايدههاي مبتني بر نوآوري ميشناسد و فرهنگ سئوال پرسيدن را تشويق ميكند. |
● كاركنان مدرسه، نسبت به نقش خود در فرآيندها آگاه هستند. |
●مشتريان، بيبروبرگرد در تصميمگيريها دخالت دارند. |
● مدرسه به دنبال آن است كه علاوه بر آن كه كميت و كيفيت را با هم پيگيري ميكند، در ايجاد شناخت در فراگيران خود هم كوشش كند. |
مدرسه داراي عملكرد عالي
• تقويت عملكردها، صرفاً در مسير چشماندازهاست.
• سيستمها توانمند، انعطافپذير و پويا هستند.
|
رهبري/ برنامهريزي استراتژيك |
يادگيري |
نوآوري |
افراد |
مشتريان |
امور عملكردي |
|
● فلسفه اداره مدرسه غيرقابل تغيير است؛ حتي در شرايطي كه مدير مدرسه و مديران ارشد تغيير كنند. |
● بهبود مستمر از پايين به بالا، بخشي از فرهنگ مدرسه است. ● سازگاري با فرهنگ مدرسه، يكي از پيش نيازهاي هر نيروي جديدي است كه به مدرسه وارد ميشود. |
●بر نوآوري و خلاقيت كاركنان مدرسه، از سوي مدير تمركز ميشود. |
● ارتباطات مدير مدرسه با كاركنان و مديران ارشد، دوطرفه و متعادل است. ● مدرسه، از همه توانمنديهاي همه كاركنان، دانش آموزان و اولياي خود، به طور كامل استفاده ميكند. |
● تعامل با مشتريان به بالاترين حد خود ميرسد تا هدفهاي مدرسه تأمين ميشود. |
●در مدرسه علاوه بر توجه به كميت و كيفيت و ايجاد شناخت در فراگيران، راههاي رسيدن به شناخت هم مورد عنايت قرار ميگيرد (معرفت و شناخت نسبت به خود و جهان هستي). |
تهيه كننده :كاظم رضايي